Little Women’ın Yazarından Saklı Bir Başyapıt: Behind a Mask; or, A Woman’s Power ve Türkçeye İlk Yolculuğu

Edebiyat dünyasında bazı isimler vardır, onları belli kalıplara sokarız. Louisa May Alcott dendiğinde de aklımıza hemen tarçınlı kurabiye kokusu, şömine başında toplanan kız kardeşler ve fedakârlık hikâyeleri gelir. Hepimiz onu Little Women’ın yaratıcısı, sıcak aile yuvalarının ve erdemli genç kızların sesi olarak tanıdık; onu çocukların dostu ilan ettik. Fakat aslında, o kusursuz "ahlaklı yazar" maskesinin altında bambaşka bir kadın yatıyor. Yoksullukla savaşan, sisteme kafa tutan ve kalemini ekmek parası için bir silah gibi kullanan bir savaşçı… Meğer o sadece Jo March’ın yaratıcısı değilmiş, takma isimlerin ardına saklanıp kan donduran intikam hikâyeleri yazan, öfkeli ve dahi bir kadınmış. İşte Alcott’ın gölgede kalmış başyapıtı Behind a Mask; or, A Woman's Power ve onunla Türkçede ilk kez buluşmamızın hikâyesi.

Alcott’ın hayatı, romanlarındaki o huzurlu evlerden çok uzaktı. Ailesi sürekli maddi zorluklar çekiyordu. Babası idealist bir filozoftu ama eve para getiremiyordu. Bu yüzden Louisa, daha küçücük bir kızken ailenin geçim yükünü sırtlanmak zorunda kaldı.

Alcott, ailesine destek olabilmek için genç yaşta çalışmaya başladı; dikişçilik, öğretmenlik ve hatta hizmetçilik yaptı. Ancak onu Behind a Mask; or, A Woman's Power gibi karanlık eserler yazmaya iten asıl dönüm noktası, 18 yaşındayken yaşadığı bir hizmetçilik deneyimiydi.

James Richardson adında bir adamın evinde, "kız kardeşine yoldaşlık etmesi" vaadiyle işe girmişti. Ancak Richardson’ın niyeti farklıydı, Alcott’tan kendisine şömine başında eşlik edecek sessiz bir dinleyici olmasını bekliyordu. Alcott bu rolü reddedince, Richardson onu evin en ağır işlerine mahkûm etti; karların içinde yolları açtı, kuyudan su taşıdı ve külleri temizledi. Kendi deyimiyle "gerçek bir Külkedisi" gibi çalıştırıldı.

Yedi haftalık bu ağır emeğin karşılığında eline geçen ücret ise sadece dört dolardı. Bir eşya gibi görülmenin aşağılanmasını ve zenginlerin kibrini iliklerine kadar hissettiği o an, içindeki isyankâr yazarı uyandırdı. Bu deneyim, yıllar sonra yazdığı hikâyelerde, özellikle de hizmetçi kılığına giren Jean Muir karakterinde yankılanacaktı.

İşte bu yüzden, gündüzleri “iyi aile kızı hikâyeleri” yazarken, geceleri kimliğini gizledi. "A. M. Barnard" takma adıyla, cinayet, uyuşturucu ve intikam dolu, “sensation novel” (duygusal roman) ismi verilen karanlık hikâyeler yazdı. Bu hikâyeler ona sadece para kazandırmadı, aynı zamanda toplumun ondan beklediği uysal kadın rolünden kaçıp içindeki öfkeyi kusmasını sağladı.

Bu kitaplardan en çarpıcısı olan Behind a Mask; or, A Woman's Power 1866 yılında yazılmıştır. Eser dönemin popüler türü olan duygusal roman özelliklerini taşır; yani içinde gizem, gerilim ve tehlikeli tutkular barındırır. Ancak bu hikâye, basit bir korku hikâyesi değildir. Alcott bu romanda, Viktorya Dönemi’nin katı sınıf kurallarını ve kadınlara biçilen rolleri eleştirir.

Kitabın başkarakteri Jean Muir, edebiyat tarihindeki en zeki ve kötü kadınlardan biridir. Jean, 30 yaşında, boşanmış ve eski bir tiyatro oyuncusudur. Ancak soylu Coventry ailesinin malikânesine girerken, 19 yaşında, masum ve utangaç bir mürebbiye maskesi takmaktadır.

Jean’in tek bir amacı vardır; Zengin Coventry ailesini parmağında oynatarak hem servet hem de unvan kazanmak. Jean, o dönemde kadınlardan beklenen itaatkâr, dindar ve evcimen rollerini üzerine bir tiyatro kostümü gibi geçirmektedir. Örneğin, erkekler onun üzüntüden bayıldığını sanıp telaşlanırken, aslında o soğukkanlılıkla bir sonraki hamlesini planlamaktadır. Alcott bu karakterle şunu görmemizi sağlıyor: Zorlu bir dünyada hayatta kalmak istiyorsanız, rol yapmak zorundasınız.